Pravo žena sa invaliditetom na na roditeljstvo i porodicu

 

 

O projektu:

Pravo na reproduktivno zdravlje i porodicu jedno od osnovnih ljudskih prava, garantovano različitim međunarodnim i nacionalnim propisima, ali ono je i dalje u velikoj meri nedostupno ženama sa invaliditetom.

Žene sa invaliditetom suočavaju se sa višestrukim barijerama kada žele da osnuju porodicu. Ove barijere kreću se od veoma opštih, koje se odnose na položaj žena sa invaliditetom u društvu, do veoma specifičnih kao što su predrasude prema majkama sa invaliditetom i nedovoljno razvijeni specijalizovani servisi podrške za roditelje sa invaliditetom. U tom smislu, jedan deo barijera može da se otkloni prilagođavanjem službi podrške i usluga sistema za majke sa invaliditetom, ali paralelno potrebno je raditi i na unapređenju položaja žena sa invaliditetom u društvu.

Kada se govori o servisima podrške za samostalni život pre svega se misli na usluge socijalne zaštite koje obezbeđuju osobama sa invaliditetom podršku za obavljanje sva-kodnevnih aktivnosti, kao što je personalni asistent. U slučaju kada je osobama sa inva-liditetom potrebna ovakva podrška, a kada ona nije dostupna, osoba sa invaliditetom je najčešće u potpunosti zavisna od roditelja, što joj otežava napuštanje porodičnog doma.  Osim postojanja podrške, jedan od važnih preduslova za bilo koju osobu koja želi da zasnuje porodicu jeste i osnovna ekonomska stabilnost. Nedovoljna prilagođenost tržišta rada za osobe sa invaliditetom i nemogućnost istih da steknu osnovna materijalna sredstva za život, otežava ekonomski položaj porodice, a često se dešava i da zbog toga što osobe sa inva-liditetom ne zarađuju one nemaju ravnopravan tretman u domaćinstvu. Osim što nedostatak mogućnosti za samostalni život predstavlja realan problem u trenutku kada osoba želi da zasnuje svoju porodicu, žene su često zbog toga što ne vide rešenje za ova pitanja obeshrabrene i da razmišljaju o zasnivanju porodice i rađanju dece. One nekada i prihvataju da ne mogu da imaju decu, da ih društvo čini nedovoljno podobnim za roditelje. Tako, dostupnost tržišta rada i dostupnost servisa podrške, na veoma direktan i višeslojan način utiču na mogućnost osoba sa invaliditetom da budu roditelji.

Većina osoba sa invaliditetom susreće se sa predrasudama pa i žene sa invaliditetom. Predrasude u društvu i u sopstvenoj porodici žene sa invaliditetom često navode i kao glavnu barijeru za osnivanje porodice. Žene sa invaliditetom u periodu odrastanja i sazrevanja navode da nisu imale sa kim da razgovaraju i informišu se u vezi svoje seksualnosti, reproduktivnog zdravlja, uticaja trudnoće na invaliditet. Isto tako one nisu imale sa kim da podele svoje strahove u vezi sa roditeljstvom i brigom o deci.

Trenutno ne postoji prilagođena usluga personalne asistencije za podršku i majci i detetu, niti se roditeljstvo prepoznaje kao kriterijum koji je važan za korišćenje ove usluge. Kako je majkama sa invaliditetom potrebna podrška u nekim aktivnostima brige o detetu, one bez podrške ne mogu da brinu o detetu. Nepostojanje usluga koje bi im pružilo ovakvu podršku, majke sa invaliditetom nužno usmerava na podršku porodice. Ipak, podršku porodice u odgajanju deteta žene često ne vide kao nešto što je njima prihvatljivo, i to iz više razloga – zato što ne žele da drugi vaspitavaju njihovo dete ili zato što se plaše šta će biti ukoliko se članovima porodice nešto desi i one ostanu bez podrške.

Žene sa invaliditetom nailaze na niz prepreka sa zdravstvenim sistemom. Pre svega zapaža se manjak tehničke opremljenosti kao i negativan odnos medicinskih radnika prema ženama sa invaliditetom što rezultira kasnim i retkim ginekološkim pregledima. Ovakva situacija dodatno je otežana manjkom znanja medicinskih radnika o specifičnostima pojedinačnog invaliditeta, te manjkom stečenih veština u smislu opšteg ophođenja sa ženama sa invaliditetom.

Cilj projekta jeste da se otklone sve barijere sa kojim se žene sa invaliditetom susreću, kako bi im se pravo na porodicu učinilo dostupnijim, međutim potrebno je preduzeti sledeće korake: Razviti službe podrške (podrška za samostalni život, usluge savetovanja I specifične usluge podrške roditeljstvu); Ekonomski položaj I tržište rada; Diskriminacija I percepcija diskriminacije (process dodele starateljstva, mogućnost usvojenja dece, veštačke oplodnje I stnaovanje); Predrasude prema ženama sa invaliditetom (uticaj predrasuda u porodici, predrasude u zajednici); ostvarivanje prava na zaštitu reproduktivnog zdravlja I zasnivanje potomstva;

Projekat je finansiran od strane Kancelarije za ljudska i manjinska prava.