Analiza rada centara za socijalni rad u Crnoj Gori

Projekat: Analiza rada centara za socijalni rad u Crnoj Gori

 

Crna Gora je u posljednjih deset godina sprovela sveoubuhvatnu reformu sistema socijalne i dječje zaštite. Inicijalni podstrek za reformu bila je značajna finansijska podrška Evropske unije (IPA 2010, 2014), kao i ekspertska podrška UN agencija (UNICEF, UNDP), koja je rezultirala usklađivanjem zakonskog i strateškog okvira sa međunarodnim dokumentima i standardima, osnivanjem Zavoda za socijalnu i dječiju zaštitu, sprovođenjem sveobuhvatne reforme Centara za socijalni rad, te intenziviranjem procesa deinstitucionalizacije i decentralizacije, koji su rezultirali značajnim smanjenjem broja korisnika na rezidencijanom smještaju i širenjem broja usluga koje se pružaju na nivou porodice i zajednice. Jedan od najznačajnijih rezultata sveobuhvatne reforme sistema socijalne i dječje zaštite jeste reforma Centara za socijalni rad, koja je rezultirala: uvođenjem metodologije vođenja slučaja u rad Centara za socijalni rad, promjenjenom organizacije rada centra i uvođenjem poslova supervizije.

Ova analiza nastala je kao rezultat potrebe države Crne Gore da izmeri progres koji je ostvaren u oblasti unaprjeđenja direktnog rada sa korisnicima sistema socijalne i dječije zaštite, koji se mjeri kroz uticaj niza reformskih inicijativa od značaja za rad Centara za socijalni rad, koje su sprovedene u periodu od 2011. godine do danas. Sprovedeno je kao integralni dio sveobuhvatne reforme sistema socijalne i dječije zaštite, na početku primjene petogodišnjeg strateškog plana razvoja sistema socijalne i dječje zaštite u Crnoj Gori (Strategija razvoja sistema socijalne i dječje zaštite za period 2018 – 2022. godine), te je u tom smislu pozicionirano da generiše podatke i informacije na osnovu kojih donosioci odluka mogu razviti politike i mjere u cilju poboljšanja organizacije i rada centara za socijalni rad.

Osnovna svrha istraživanja je da pruži podršku unaprjeđenju organizacije i kvaliteta rada centara za socijalni rad u Crnoj Gori i unaprjeđenju kvaliteta usluga za djecu i porodice kroz: a) analizu primjene zakonodavnog okvira na nivou centara za socijalni rad; b) analizu barijera sa kojima se centri za socijalni rad susrijeću prilikom pružanja usluga korisnicima; c) izradu preporuka za unaprjeđenje organizacije, rada i učinka centara za socijalni rad.

U istraživanju je primijenjena i kvalitativna i kvantitativna metodologija, uključujući: analizu literature, kvalitativno istraživanje sa donosiocima odluka, kvalitativno istraživanje sa zaposlenima u CSR, kvalitativno istraživanje sa djecom i porodicama, kvantitativno istraživanje sa zaposlenima u centrima za socijalni rad, analizu sekundarnih podataka SWIS. U okviru kvalitativnog dijela istraživanja organizovano je: a) 15 intervjua sa predstavnicima donosioca odluka; b) 4 fokus grupe sa 52 stručna radnika; c) 36 polustrukturisanih intervjua sa stručnim radnicima; c) 4 fokus grupe sa 39 roditelja djece; b) 20 intervjua sa djecom. Ispitanici su identifikovani u saradnji sa Zavodom za socijalni i dječju zaštitu i centrima za socijalni rad, pri čemu su centri identifikovani tako da obuhvate sve regije Crne Gore, kao i male i velike centre. Informisana saglasnost potpisana je od strane svih učesnika, a djeca su dodatno dala usmenu suglasnost, osim što je njihov roditelj/staratelj potpisao suglasnost za učešće djeteta u istraživanju. Kvantitativno istraživanje sprovedeno je putem dva upitnika, pri čemu su prikupljeni podaci o radu 67 voditelja slučaja i supervizora. Podaci su prikupljeni putem platforme SurveyMonkey. Analiza primarnih podataka iz informacionog sistema u skladu sa planiranom metodologijom nije bila moguća, pa su korišćeni sekundarni podaci.

Analiza ukazuje da je Crna Gora uložila značajne napore i resurse u unaprjeđenje rada centara za socijalni rad u poslednjih 10 godina. U periodu od 2011. godine do 2018. godine povećan je broj radnika za 53%, dodatno je razvijena mreža centara za socijalni rad kroz uvođenje novih centara, uloženi su i značajni resursi u unaprjeđenje kompetencija stručnih radnika, a reforma zakonodavnog okvira je kao osnovne principe zaštite uvela individualizaciju rada, participaciju, zabranu diskriminacije i poštovanje ljudskih prava korisnika, uključujući pravo na život u zajednici i uključenost u život zajednice. To je dovelo do unapređenja kvaliteta rada sa korisnicima, kako u smislu ažurnosti rada sa korisnicima, tako i smislu individualizacije rada. U tom smislu, reforma centara za socijalni rad predstavlja veliki korak u unaprjeđenju kvaliteta usluga za korisnike sistema socijalne zaštite.

Ipak, nisu svi građani imali iste benefite od reforme. Veliki izazov je dostupnost usluga centara za socijalni rad građanima, pri čemu analiza ukazuje da se građanima podrška najčešće pruža u situaciji visokog ili umjerenog rizika, odnosno kada je došlo do značajne štete za korisnika. I kada stupe u kontakt sa centrima za socijalni rad, i pored napora stručnih radnika da im pruže što kvalitetniju uslugu, korisnici centara najčešće i dalje ostaju izolovani iz zajednice, bez podrške koja im je potrebna da bi se ravnopravno sa drugim građanima uključili u društvo.

Za više informacija o samoj analizi i rezultatima analiza možete nas kontaktirati.